Kansen in Zweedse krimpgebieden


In Skellefteå wordt vanaf deze maand gebouwd aan wat uiteindelijk de grootste accufabriek van Europa moet gaan worden: Northvolt Ett. Het is een megalomaan project wat zo’n 2500 banen moet gaan opleveren. Opvallend puntje is de locatie. Heeft u wel eens van Skellefteå gehoord?



Skellefteå ligt in het hoge noorden van Zweden. Wanneer ik mijn familie in Friesland bezoek, wordt mij wel eens gekscherend gevraagd of ik niet opkijk tegen die lange autorit naar “het hoge noorden”, maar geloof me, dat tochtje is niets in vergelijking met bepaalde afstanden in Zweden. De afstand van de zuidelijke stad Malmö naar Skellefteå is ruim drie (bijna vier) keer de afstand van het drielandenpunt naar de Eemshaven.



Net als in Nederland wordt ook in Zweden gediscussieerd over hoe de problemen met betrekking tot krimpgebieden aangepakt moeten worden. Verschil is alleen wel dat de problematiek in Zweden veel extremer is. Het gebied “Norrland” – het is lastig om te schrijven waar het precies begint, want de definities lopen uiteen – heeft ruim 1 miljoen inwoners, maar bestrijkt een oppervlakte van meer dan zes keer heel Nederland. Enkele fanatici vinden het fantastisch om hier te wonen. Het gebied heeft uitgestrekte bossen en grote meren, veel vrijheid en biedt een oase van rust. Kortom: een fantastische plek voor de natuurmens. Wel moeten deze liefhebbers een aantal keerzijden op de koop toenemen: een half jaar duisternis, grote werkloosheid, enorme afstanden, weinig jeugd, hoge levenskosten en veel minder voorzieningen dan in de rest van Zweden. Geen wonder dat veel mensen wegtrekken naar de grotere steden in het zuiden. Voor de mensen die overblijven wordt dit gebied daardoor echter nog onaantrekkelijker en zo ontstaat er als het ware een vicieuze cirkel.



Een belangrijke vraag die misschien bij u opkomt is dan: is het eigenlijk erg dat grote gebieden niet bevolkt worden? Misschien niet, maar de vraag zelf is waarschijnlijk een beetje te kort door de bocht. Er zijn op dit moment namelijk al veel dorpen, steden en wegen in Norrland en daarmee heeft dat gebied ook zijn eigen geschiedenis, cultuur en verhalen. Norrland is een voldongen feit. Nu zijn dat uiteraard (slechts) emotionele argumenten, maar er zijn ook praktische redenen te bedenken waarom je Norrland niet simpelweg aan de vogels en rendieren kunt overlaten. Het noorden van Zweden is namelijk van enorm economisch belang voor de rest van het land. Het gebied herbergt bossen, mijnen en waterkrachtcentrales en als je die wilt gebruiken, heb je simpelweg mensen nodig.



Een accufabriek in Noord-Zweden lijkt een prachtige oplossing. Het levert veel banen op in een gebied waar veel werkloosheid is en een van ’s Zwedens noordelijkste steden belooft te gaan bruisen de komende jaren. Mogelijk trekt het project jongeren zelfs aan (die misschien ook nog eens in Noord-Zweden willen blijven wonen…). Bovendien past een batterijenfabriek voor groene elektrische auto’s ook nog eens heel goed in het plaatje van duurzaamheid. De Zweedse regering wil namelijk dat geen enkel voertuig in 2030 nog op fossiele brandstoffen wordt aangedreven.



Toch zijn er nog wel wat keerzijden aan dit verhaal. Het is nog niet zeker dat een fabriek met 2500 vacatures ook daadwerkelijk zoveel geïnteresseerden zal gaan aantrekken, ook al is er omgerekend al wel ruim 1,5 miljard euro in dit project geïnvesteerd. In Zweden zijn in het verleden wel vaker grote projecten mislukt, waar wij in Nederland ook de nodige ervaring mee hebben. Denk bijvoorbeeld maar eens aan het moeizame gebiedsontwikkelingsproject Blauwestad of de Zuiderzeelijn die er nooit gekomen is. Eerder dit jaar gooiden de westerburen van Zweden ook nog eens roet in het eten, want het blijkt dat de Noorse gemeente Rana van plan is om een fabriek met dezelfde capaciteit te gaan bouwen. Tenslotte is het ook vrij ironisch dat voor zo’n groene fabriek ruim 200 hectare vrijgemaakt moet worden en dat daar nu al 40.000 bomen voor geveld zijn.



Maar goed, misschien heiligt het doel de middelen wel. De ambities zijn groot en de verwachtingen hooggespannen. Of iets een succes gaat worden of niet is altijd moeilijk te voorspellen, maar de Zweden hebben vertrouwen in Northvolt Ett. Mocht u na 2021 een nieuwe Volkswagen of BMW kopen, dan bestaat er dus een kans dat de accu van de auto uit het groene Zweden komt.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Gratis krant Metro ontspoord in Zweden

Greta, het meisje met wie je het eens moet zijn